Từ năm 1839 đã gồm hai tín đồ VN chế tạo được tàu thủy chạy bằng hơi nước. Vô cùng tiếc nhiều sách không thấy ghi công trạng của hai nhân đồ dùng lỗi lạc này...

Bạn đang xem: Tàu chạy bằng hơi nước


*
Tàu thủy khá nước của hải quân Pháp thuộc thời với những cái tàu thủy tương đối nước đầu tiên của vn ẢNH: T.L
Trong bài Văn tế nghĩa sĩ bắt buộc Giuộc, đơn vị thơ yêu thương nước Nguyễn Đình Chiểu đã biểu đạt rất kỹ phương tiện đi lại vận chuyển của tàu chiến Pháp: “Bữa thấy bòng bong bịt trắng lốp, ao ước tới ăn uống gan; ngày xem ống sương chạy black sì, hy vọng ra cắm cổ”. Đại nam giới quấc âm từ bỏ vị của Huỳnh Tịnh Của giải thích: “Bòng bong: vải vóc hoặc đệm buồm may màu trắng, có tác dụng một bức, đẩy lên mà bịt nắng, thường dùng cho ghe thuyền”; “Trắng lốp: white bong, trắng quá”. Rồi đọc tiếp, lại thấy: “Kẻ đâm ngang, bạn chém dọc tạo cho mã ma quỷ ní hồn kinh; bạn hè trước kẻ ó sau, trối kệ tàu sắt tàu đồng súng nổ”. đông đảo từ như tàu sắt, tàu đồng cho biết thêm thuyền của giặc Pháp lúc bấy giờ đã văn minh và tất nhiên chạy bằng động cơ tương đối nước, cho nên vì thế mới có “ống khói chạy black sì”.
Sách Quốc triều chánh biên toát yếu hèn của Quốc Sử quán triều Nguyễn tất cả ghi lại: “Tháng 4 năm Kỷ Hợi (1839), ngài (Minh Mạng) ngự chơi ước Bến Ngự, xem thể nghiệm tàu chạy sản phẩm công nghệ hơi. Lúc trước Sở Võ khố sản xuất tàu ấy, đem xe chở ra sông, giữa đường vỡ nồi nước, sản phẩm công nghệ không chạy, fan đốc công bị xiềng, quan cỗ Công là Nguyễn Trung Mậu, Ngô Kim Lâu, bởi cố tâu không quá đều bị quăng quật ngục. Hiện nay chế chế tác lại, các máy tải lanh, thả xuống nước chạy mau, ngài ban thưởng tín đồ giám đốc là Hoàng Văn Lịch, Võ Huy Trinh mỗi người một cái nhẫn pha lê độ vàng, một đồng tiền vàng Phi Long hạng lớn. Đốc công và binh tượng được thưởng bình thường 1.000 quan lại tiền. Ngài truyền rằng: “Tàu này mua mặt Tây cũng được, nhưng muốn cho công tượng nước ta tập quen trang bị móc đến khéo, vậy nên chẳng đề cập lao tầm giá gì”. Tháng 10, lại chế thêm một dòng tàu máy lớn, mức giá tổn rộng 11.000 quan tiền. Ngài truyền bộ Hộ rằng: “Ta ước ao công tượng việt nam đều biết tập nghề thiết bị móc, vậy cần không kể giá tiền tổn” (NXB Thuận Hóa - 1998, tr.300).
Có thể, Hoàng Văn Lịch với Võ Huy Trinh giỏi nghề, có nghị lực, có niềm tin trách nhiệm nên mới dám đứng ra phụ trách công việc, với họ đã chấm dứt một phương pháp xuất sắc. Từ thành công này, qua năm tiếp theo (1840) hai ông “giám đốc” này đã cho xuất xưởng thêm bố chiếc tàu chạy bằng hơi nước nữa. Vua Minh Mạng ưng ý lắm, ngài đặt tên “chiếc béo gọi là Phi Yến, mẫu vừa là Vân Phi cùng chiếc nhỏ tuổi là Vũ Phi”.
“Ngoằn ngoèo mặt biển khói mù đen/Đích thị quân Tây diễu hỏa thuyền/Hư tình thực Tây còn chửa rõ/Ngàn trùng tương khắc khoải dạ làm sao yên” (Khương có ích dịch) - đấy là nỗi lòng ưu tư ở trong nhà nho cấp cho tiến Đặng Huy Trứ (1825 - 1874), một nhà cách tân theo Phan Bội Châu là: “Một một trong những người trồng dòng mầm khai hóa trước tiên ở VN”. Năm 1865, khi đi công cán với nhiệm vụ “Thám phỏng Dương tình” - thăm dò, xem xét tình hình ở nước ngoài, khi đến Hương Cảng, ông Trứ đang viết bài thơ trên. Và chủ yếu ông là người tác động ảnh hưởng vua từ Đức cử người tới trường về nghề đóng góp tàu hiện đại.

Xem thêm: Hướng Dẫn Chuyển Tiền Qua Internet Banking Sacombank, Hướng Dẫn Sử Dụng Ebanking


Trong lời đái dẫn: “Chép lại việc nước ta mới đóng cái tàu lớn bằng đồng đúc có máy ngầm”, ông Đặng Huy Trứ kể lại ngọn ngành, tương tự như Đại nam thực lục của triều Nguyễn đang ghi chép. Xin tóm lược: tháng giêng 1865, vua trường đoản cú Đức không đúng quan cỗ Công là các ông Hoàng Sưởng, Lê Bân cùng 9 fan thợ vào Gia Định “trình lên Súy lấp Tây dương xin học hành kỹ thuật chế tạo máy tàu thủy”. Họ đồng ý nhưng hằng ngày chỉ cho vào nhà xưởng du lịch tham quan chừng 2 tiếng đồng hồ đeo tay rồi về. Học tập như vậy, chẳng không giống gì cưỡi ngựa xem hoa, chán nản quá nhưng phần đông người đến lớp chẳng biết làm cho sao. Độ tháng sau có người Anh thương hiệu là Vị Sĩ Lặc mang lại nơi này, vua Sưởng kêu than và nói rõ nội tình. May quá, ông này đồng ý dẫn bọn họ qua hương thơm Cảng học tập nghề, phiên dịch theo là ông Nguyễn Đức Hậu. Ngày 2.7.1865, lúc công cán quý phái đây, ông Đặng Huy Trứ tất cả đến chạm chán họ cùng viết: “Ở đấy mấy ngày thấy lũ ông Sưởng tận trung khu học tập, tôi hết sức mừng”.
Điều thú vui là ông Trứ được mời lên tàu vì nhóm ông Sưởng chế tạo để chạy thử, ông kể: “Chạy vòng qua các hòn núi vào vịnh, trông lên bờ thấy cây bay, núi chạy cực kỳ nhanh. Hôm ấy cùng chứng kiến có lãnh sự nước Anh, những người dân có nắm lực, fan Tây, bạn Thanh (Trung Quốc) cực kỳ đông, đa số hết lời khen: Nước phái nam tự cường, tự trị hiện nay đã thấy một phần”. Bấy giờ, ông Trứ “bèn xét hành lý có sẵn, biếu vua Sưởng một chiếc áo lương thuần tơ, color lam siêu quý; ông Lê Bân một lạng bạc; ông Vị Sĩ Lặc 1.000 hạt sen, 8 lạng yến sào; chia cho tất cả những người thợ 1 lượng vàng”.
Sự khiếu nại này đã tạo thành nguồn cảm giác văn chương cho ông Đặng Huy Trứ; và có lẽ, đó cũng là bài thơ trước nhất ca ngợi tài trí đóng góp tàu chạy bằng hơi nước của fan Việt. Ông Trứ thổ lộ: “Cái vui tươi không ngờ cho tới và khó khăn nói hết với ai được, bắt buộc làm bài xích thơ này ghi lại: “Nồi hơi, ống khí khéo làm cho sao/Chớp mắt mây bay, núi chạy nhào/Ngựa nước, phút đi trăm dặm thẳng/Rồng vàng, chốc vẫn mấy vòng lao/Ngoại phòng, cứng cáp đã gớm hồn giặc/Nội trị đa số khen tất cả chước cao/Cửa bể Thuận An về chạy thử/Mặt rồng hớn hở biết nhường nhịn bao” (Bồ Giang dịch).
Thật vậy, ngày 13.9.1865, cái tàu này về mang lại cửa Thuận An (Huế), vua từ Đức khắc tên Mẫn Thỏa, với nó được áp dụng đi tấn công dẹp giặc biển. Rồi năm 1866, công ty vua lại sai đóng tàu Thuận Tiệp, năm 1870 đóng góp tàu Đằng Huy... Chắc chắn là về cái tàu chạy bằng hơi nước ở trong “hàng VN chất lượng cao” đã khiến vua từ Đức hào hứng, vừa lòng lắm. Trước đó, trong bài xích Ký tầu Ngũ Lợi, ngài cho biết: “Nước Pháp tặng ta 5 chiếc thuyền máy, viết tên là Ngũ Lợi” cùng phân tích năm điều lợi của nó, chẳng hạn: “Dùng toàn bằng đồng gang vỏ sắt, chế thành nồi đồng, trục máy, áp dụng nước cùng lửa làm do đó hơi nước bốc lên, quay đồ vật cán nước, tạo nên thuyền chạy đi, không đề nghị dùng mang đến cánh buồm mái chèo, thuộc sức fan sức gió mà thuyền vẫn rẽ nước chạy mau là 1 trong điều lợi” (Tự Đức thánh chế văn tam tập - tủ Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa truyền thống xuất bạn dạng năm 1973 trên miền Nam, tr.225). Nay, fan trong nước cũng đã đóng được, “Mặt dragon hớn hở biết nhường bao” là lẽ vớ nhiên.
Đọc lại gần như gì sử sách đang ghi, tất yếu lòng mỗi người Việt chúng ta cũng tự hào không khác gì tâm thức người xưa. Nuối tiếc rằng, tư liệu chỉ có thế, lừng chừng thêm gì hơn và lấy làm không mong muốn vì không thể trả lời được thắc mắc mà trước đây nhà sử học Nguyễn Thiệu Lâu đã nêu ra: “Các tàu lớn, vừa, nhỏ dài rộng là bao nhiêu, trọng tải bao nhiêu tấn, chạy bằng nồi xúp de tuy nhiên có cánh quạt hay bao gồm guồng, vận tốc bao nhiêu, rất có thể mắc súng được không và có thể chở được bao nhiêu binh sĩ, ra biển rất có thể lênh đênh được bao nhiêu ngày new phải cập bờ để ăn than?” (Quốc sử tạp lục, NXB Cà Mau - 1994, tr.276).